Wie zich in Duitsland ziek meldt omdat hij knallende hoofdpijn heeft, maar vervolgens in een disco wordt aangetroffen, loopt het risico op staande voet ontslagen te worden. In Nederland zouden de regels rondom ziekteverzuim ook wel wat strenger mogen, vindt jurist Mark Diebels, die gisteren promoveerde aan de Tilburg University.

Voor zijn proefschrift keek Diebels onder meer uitgebreid naar hoe de reïntegratie van de zieke werknemer in Duitsland is geregeld. Daar moeten zieken er zelf van alles aan doen om weer beter te worden. In Nederland is het vooral de werkgever die verplicht is om alles op alles te zetten om zijn zieke personeelslid weer naar de werkplek te krijgen, constateert Diebels. De verhouding tussen de plichten en rechten van werkgevers en zieke werknemers is scheef.

Als een zieke werknemer in Duitsland niet binnen vier dagen een medische verklaring – veelal van de huisarts – heeft overgelegd waarin staat wat hij mankeert en hoe lang hij nog afwezig is, kan dat een billijke reden zijn voor zijn baas om hem te ontslaan. In Nederland ligt de bewijslast meer bij de werkgever. Als een zieke werknemer zijn leidinggevende niet goed informeert, staat daar geen sanctie op.

Kickboksen
In het buurland zijn ziektes of letsel waar je zelf schuld aan hebt, reden om het salaris niet door te betalen. Diebels stelt voor in Nederland daar ook strenger op te worden door een ‘preventieplicht’ in te voeren. “Daarmee wordt de deur opengezet naar dat we bepaalde levensstijlen gaan beoordelen, zoals roken, bewegen, alcohol drinken, ongezond eten en het beoefenen van gevaarlijke sporten, maar daar moeten we niet voor terugschrikken.”

De jurist denkt dat er ‘na een stormachtig begin’ snel rust en duidelijkheid zal zijn waar de rechter de grens trekt. In Duitsland is het al redelijk overzichtelijk wanneer werknemers wel of geen ‘schuld’ hebben aan hun ziekteverzuim. Zo is gebleken dat bij kickboksen serieus rekening gehouden moet worden met een ongeval terwijl dat bij amateurboksen niet geldt.

Ook is roken met een hartaandoening op eigen risico, terwijl in Duitsland alcoholisme dat niet is. Letsel na een botsing terwijl de werkgever geen autogordel droeg, maakt hem of haar schuldig, een ongeluk bij deltavliegen behoort tot een aanvaardbaar risico. Zo zwart-wit is het natuurlijk niet, erkent Diebels. Als je met een opgevoerde brommer rijdt, neem je bewust extra risico, maar stel dat de brommerrijder een dwarslaesie krijgt, dan is dat natuurlijk nooit de bedoeling geweest. Hierover moet discussie komen, vindt de promovendus.

Eén jaar loon
Ook schopt de jurist tegen de lange doorbetaalplicht aan. Werkgevers moeten in Nederland twee jaar lang salaris betalen bij ziekte. Internationaal gezien is dat extreem lang, en volgens Diebels leidt het ook niet tot snellere terugkeer van de zieke in het bedrijf. In Duitsland betaalt de ondernemer zes weken loon aan een personeelslid dat thuis zit, daarna neemt de overheid het over. Toch is het ziekteverzuim daar niet hoger en ook de instroom in arbeidsongeschiktheidsverzekeringen als de WAO en Wia niet.

Bij ziekte niet twee maar één jaar loon doorbetalen, lijkt Diebels goed te rechtvaardigen. Voor kleine bedrijven zou het nog veel verder moeten worden teruggebracht, naar drie maanden bijvoorbeeld, of er moet een financiële compensatie voor deze ondernemers komen net zoals er in Duitsland is. Daar moeten bedrijven tot 30 werknemers ook zes weken loon doorbetalen bij ziekte, maar kunnen ze 80 procent van deze kosten terugvragen. Deze compensatie wordt betaald uit een collectieve heffing onder kleinere bedrijven.

Verder vindt Diebels dat de inspanningsplicht die een werkgever officieel heeft om een zieke werknemer bij een ander bedrijf te plaatsen als er echt geen mogelijkheden zijn op de oude plek, veel te ver gaan. Het heeft ook weinig succes, weet hij. “De werkgever heeft te veel verantwoordelijkheden. Hij moet naast loon doorbetalen ook opdraaien voor de kosten van ondersteuning, verzuimbegeleiding en aanpassingen van de werkplek. Het initiatief ligt nu voortdurend bij de werkgever.”